Sosyal Güvenlik Kurumu, özel bina inşaatlarında asgari işçilik araştırmasının iki özel durumda nasıl yapılacağını 14.10.2026 tarihli ve 151558443 sayılı Genel Yazısı ile açıkladı: projede tadilat yapılıp yapı sınıf ve grubu değiştiğinde ve inşaatın yalnızca bir bölümü için kısmi ilişiksizlik belgesi istendiğinde.
1. Yapı sınıf ve grubu değişirse hangi birim maliyet kullanılacak?
- Proje tadilat ruhsatıyla sınıf ve grup değişmişse ve işin bittiği tarihte geçerli olan sınıf ve grup, hesaplamaya giren yılların birim maliyet tebliğlerinde yer alıyorsa hesap, yeni sınıf ve grubun o yıllara ait birim maliyetleriyle yapılır.
- İş bitim tarihindeki sınıf ve grup, araştırılan önceki yılların yapı yaklaşık birim maliyet tebliğlerinde hiç yoksa önceki yıllarda geçerli olan sınıf ve grup kullanılır.
Genel yazıdaki örnekte 15.11.2023’te III sınıfı olarak başlayan inşaat, 2025’te alınan tadilat ruhsatıyla IV-B grubuna geçmiş ve 17.05.2026’da bitmiştir. Hesapta IV-B’nin 2023 (12.050 TL/m²), 2024 (17.400 TL/m²) ve 2025 (27.500 TL/m²) birim maliyetlerinin ortalaması olan 18.983,33 TL/m² esas alınır.
2. Bitmiş inşaata ilk kez ruhsat alınırsa
Ruhsat inşaat tamamlandıktan sonra ilk defa alınmış ve ruhsattaki sınıf ve grup önceki yılların birim maliyet listelerinde bulunmuyorsa birim maliyeti sırasıyla şu merciler belirler:
- Yapının kullanım amacına, niteliğine ve özelliklerine bakarak Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü,
- İl Müdürlüğü belirleyemezse SGK ünitesi,
- SGK ünitesi de belirleyemezse ya da işveren bulunan tutara itiraz ederse dosya, sosyal güvenlik denetmenleri servisine gönderilir.
3. Kısmi ilişiksizlik belgesi taleplerinde araştırma
- Talepten sonra SGK, ruhsatı veren makamla yazışarak inşaatın tamamlanma seviyesini ve tarihini öğrenir; araştırma bu bilgiler üzerinden yapılır.
- Bir kez kısmi ilişiksizlik belgesi verildikten sonra yapılan araştırmalarda, önceden hesaba katılmış bölümlerin metrekareleri ve bu bölümler için SGK’ya bildirilmiş prime esas kazançlar tekrar dikkate alınmaz.
- Birden çok bloklu inşaatta işveren tek blok için başvursa bile SGK, dosyadaki bütün blokların tamamlanma seviyesini ister. Araştırma, sadece başvurulan bloğun alanına göre değil, aynı dosyada tamamlandığı anlaşılan bütün kısımlara göre yapılır.
- 16.05.2026’dan önce yapılmış kısmi ilişiksizlik başvurularında başvurunun tarihine değil, belgenin düzenlendiği tarihe bakılır ve işlem yeni mevzuata göre yürütülür.
- Belge alındıktan sonra geri kalan bölümde çalışan hiç bildirilmediyse, işin başlangıç tarihini belirlemek üzere dosya denetmene aktarılır.
4. %25 eksiltme ne zaman uygulanır?
Asgari işçilik oranı %25 indirilmeden araştırma yapılması için genel koşul, özel inşaat adına işyeri tescili hiç yapılmamış olması ya da tescil yapıldığı hâlde bu işyerinden hiç işçilik bildirilmemiş olmasıdır. Kısmi ilişiksizlikte, işin bitmiş sayıldığı tarihten sonrasına ait bildirim yoksa, işin tamamı ya da bir kısmı için belge istendiğinde sigortasız dönem araştırmasında asgari işçilik oranına %25 eksiltme uygulanır.
5. Mükelleflerimizin yapması gerekenler
- Devam eden inşaatınızda tadilat ruhsatı aldıysanız ruhsattaki yeni yapı sınıf ve grubunu kontrol edin; asgari işçilik tutarı bu gruba göre değişebilir.
- Çok bloklu projelerde tek blok için başvursanız bile diğer blokların tamamlanma seviyesinin de hesaba gireceğini dikkate alarak bildirimlerinizi gözden geçirin.
- Kısmi ilişiksizlik belgesi başvurusu öncesinde bildirim yeterliliği hesabı için bize ulaşabilirsiniz.
Saygılarımızla,
Altis Danışmanlık
Bu sirküler genel bilgilendirme amaçlıdır; özel durumunuz için bizimle iletişime geçiniz.